दासबोध लेबल असलेली पोस्ट दाखवित आहे. सर्व पोस्ट्‍स दर्शवा
दासबोध लेबल असलेली पोस्ट दाखवित आहे. सर्व पोस्ट्‍स दर्शवा

चत्वार (चार) देव

  1. प्रतिमा
  2. अवतार
  3. अंतरात्मा
  4. निर्विकार

मृत्तिका धातु पाषाणादिक | ऐसिया प्रतिमा अनेक | बहुतेक लोकांचा दंडक | प्रतिमादेवीं ||२९||
नाना देवांचे अवतार | चरित्रें ऐकती येक नर | जप ध्यान निरंतर | करिती पूजा ||३०||
येक सकळांचा अंतरात्मा | विश्वीं वर्ते जो विश्वात्मा | द्रष्टा साक्षी ज्ञानात्मा | मानिती येक ||३१||
येक ते निर्मळ निश्चळ | कदापी नव्हेति चंचळ | अनन्यभावें केवळ | वस्तुच ते ||३२||
येक नाना प्रतिमा | दुसरा अवतारमहिमा | तिसरा तो अंतरात्मा | चौथा तो निर्विकारी ||३३||
ऐसे हे चत्वार देव | सृष्टीमधील स्वभाव | यावेगळा अंतर्भाव | कोठेंचि नाहीं ||३४||

दासबोध

पंचप्रळय

  1. मनुष्य – निद्रा
  2. मनुष्य –मृत्यू
  3. ब्रह्म – निद्रा
  4. ब्रह्म –मृत्यू
  5. विवेक

विवेक प्रळय – प्रकृति असतां विवेक कीजे (सर्व विलायास जाते, हे ओळखणे) | त्यास विवेकप्रळय बोलिजे |

दासबोध

अंतःकरण पंचक

  1. अंतःकरण
  2. मन
  3. बुद्धी
  4. चित्त
  5. अहंकार

निर्विकल्प जें स्फुरण | उगेंचि असतां आठवण |
तें जाणावें अंतःकर्ण | जाणतीकळा ||४||
अंतःकर्ण आठवलें | पुढें होये नव्हेसें गमलें |
करूं न करू ऐसें वाटलें | तेंचि मन ||५||
संकल्प विकल्प तेंचि मन | जेणें करितां अनुमान |
पुढें निश्चयो तो जाण | रूप बुद्धीचें ||६||
करीनचि अथवा न करी | ऐसा निश्चयोचि करी |
तेचि बुद्धि हे अंतरीं | विवेकें जाणावी ||७||
जे वस्तुचा निश्चये केला | पुढें तेचि चिंतूं लागला |
तें चित्त बोलिल्या बोला | यथार्थ मानावें ||८||
पुढें कार्याचा अभिमान धरणें | हें कार्य तों अगत्य
करणें | ऐस्या कार्यास प्रवर्तणें | तोचि अहंकारु ||९||

दासबोध

चौदा ब्रह्म

  1. शब्दब्रह्म
  2. मितिकाक्षरब्रह्म
  3. खंब्रह्म
  4. सर्वब्रह्म
  5. चैतन्यब्रह्म
  6. सत्ताब्रह्म
  7. साक्षब्रह्म
  8. सगुणब्रह्म
  9. निर्गुणब्रह्म
  10. वाच्यब्रह्म
  11. अनुभवब्रह्म
  12. आनंदब्रह्म
  13. तदाकार
  14. अनिर्वाच्य

अष्टसृष्टी

  1. कल्पना – मनोनिर्मित
  2. शाब्दिक – ग्रंथ, कादंबरी इत्यादी
  3. प्रत्यक्ष
  4. चित्रलेप
  5. स्वप्न
  6. गंधर्व – संगीतमय सृष्टी
  7. ज्वर – तापामध्ये भ्रमात दृश्ये दिसतात ती सृष्टी
  8. दृष्टीबंधन – नजरबंदीने भलती वस्तू भासते ती सृष्टी